Poëzieweek

’s Ochtends, onderweg naar kantoor, luister ik in de auto het liefst naar NPO Radio 4, omdat klassieke muziek me heerlijk rustig maakt. Het bleek me te zijn ontgaan dat, gedurende de laatste week van januari, poëzie centraal staat in Nederland. Het thema van deze week (de 9e alweer) is: Samen. In dat kader las Margreet Vroomans, presentatrice van het programma “De Ochtend van 4”, vanochtend het gedicht “Ritueel” van Jean Pierre Rawie voor en ik voelde de tranen over mijn wangen glijden.

Ritueel

Ik houd het kleine ritueel in ere,
opdat je elk moment terug kunt keren.

Iedere dag, wanneer het avond wordt,
maak ik de tafel klaar: een extra bord,

bestek, je eigen stoel, een kaars, een glas,
alsof je enkel opgehouden was.

Ik hoor (hoe kon ik denken dat hetgene
waardoor ik ben, voor altijd was verdwenen?),

ik hoor, alsof de woning nog bestond,
het grind, de klink, het aanslaan van de hond,

en je komt binnen op het ogenblik
dat ik de lamp ontsteek, de bloemen schik.

Ik hoop alleen dat ik dan rustig blijf
en haast niet opziend van mijn stil bedrijf

de woorden vind, als was het vanzelfsprekend:
Schuif aan; tast toe: er is op je gerekend.


2020

Valt er nog iets zinnigs over te zeggen? Een jaar dat vol optimisme begon en dat, naarmate het vorderde, alleen maar narigheid over ons uit bleef storten. Alsof de hemel alle mestoverschotten niet meer kwijt kon en dacht, wacht,… ik geef het gewoon terug.

De euforie van mijn laatste Moment 2019 maakte in februari al snel plaats voor iets waar ik in eerste instantie de ernst niet van inzag. Een moment van zicht en spraakverwarring bleek later die dag een mini TIA te zijn geweest en voor ik wist lag ik vast aan apparaten en werd ik om de paar uur gewekt om te zien of ik nog wel bij de tijd was. Het duurde 24 uur voor ik weer naar huis mocht. Een zak vol medicijnen rijker en de illusie, dat ik het eeuwige leven zou hebben, armer.

Tijdens carnaval leek alles weer ‘gewoon’ te zijn, iets minder uitbundig misschien maar ik deed nog mee. En toen, BAM….Covid19. Net nadat alle confetti weer uit het straatbeeld was verdwenen kreeg een onzichtbaar maar dodelijk virus ons in haar greep. Het verloop hoef ik jullie niet te vertellen. We leven nog dagelijks met de gevolgen en die zijn op alle vlakken voelbaar. Ontkenners tegenover de cijfers van zieken en doden die dagelijks door het RIVM bevestigd worden. Het duurt en het duurt…

Alles moest op de schop. De presentatie van mijn gedichten bundel, verjaardagen, geplande uitjes, repetities van het koor, vakanties. Een land in semi lockdown en de onzekerheid van voortbestaan voor ondernemers.
Het enige lichtpuntje was het moment dat we hoorden dat  in 2021 ons eerste kleinkind geboren gaat worden. De gebeurtenissen die hier op volgden lieten die vreugde helaas verdwijnen als sneeuw voor de zon.

Een paar weken geleden maakte ik een smak die zijn weerga niet kende. Paniek maakte zich ook op dat moment meester, wat als ik iets gebroken had? Hoe moest het hier thuis dan verder? Het bleek gelukkig niet zo, maar het maakte de schrik niet minder.
Mijn lijf laat duidelijk horen dat de jaren van jeugdige overmoed ver achter mij liggen.
Maar het moment dat 2020 voor altijd  het zwartste en zwaarste jaar ooit zal maken is de plotselinge dood van Twan. Het liet onze grondvesten wankelen en de gevolgen zijn tot op de dag van vandaag nog voelbaar. Het gemis is enorm, het verdriet intens. Rauwe pijn laat kleuren vervagen en geeft feestdagen een grauwe laag.

Vanavond nemen we afscheid van 2020. Oudejaarsavond. Er valt niets te vieren. We nemen een deel van 2020 mee en ook al zetten we de schouders eronder, de gevolgen blijven er als een zware last omheen hangen.

Ik wens jullie een luchtiger 2021. Een jaar waarin vreugde weer de boventoon zal mogen voeren en waarin we, dat waar we van houden, weer uitgebreid mogen vasthouden.

Krismes

I jedanke zien iech d´r boom nog sjtoa
mit richtieje keëtse en böl zoeë jans aod,
zien ós in d’r duuster noa de naatsmès joa
e hats vol wermde evvel de knöak ram kaod

Iech zien de jesjenker, de keëtsjer mit name
preuf  ’t ése durch de mam jemaad,
zien ós zitse mit famillieë tsezame
en sjnuutse va printe en lekkere sjokkelaad.

Sjtroalende jezichter, trómpetjesjal
d’r pap deë wórp nog jet hoots óp ’t vuur,
de krismesfiejoere  in d’r auwe sjtal
en went me jeluk hauw, mit sjnei an duur

Die daag zunt verjange, verändert de welt,
de erinneroenge  zunt jood weëd en dat is wat tselt

Marloes 20.12.2020

Twan

Geweldige man en vader, goede vriend, charisma, levensgenieter, lange wandelingen over historische paden en door het heuvelland, klassieke muziek, reizen, ademinnetjes in de auto, een klontje suiker in de thee, twee in de koffie, gebak op zondag, schuddebuiken van het lachen, kleine sigaartjes na het eten,….

Twan in een paar woorden omschrijven is onbegonnen werk. Twan was een veelzijdige man en een markante verschijning. Bourgondiër in hart en nieren. Familie was alles en hij was dan ook het meeste in zijn element als hij je thuis kon ontvangen met een drankje om je vervolgens een culinaire maaltijd voor te zetten waar menig chef jaloers op zijn. Urenlang tafelen was geen uitzondering, eerder de regel.
Twan gaf al zijn gasten het gevoel echt welkom te zijn.

Hij liet iedereen in zijn waarde  en stond, daar waar mogelijk, ook altijd voor je klaar.  Hij dwong respect af door zijn kennis en de manier waarop hij zijn bedrijf had opgebouwd maar ook door de  onverstoorbare rust die hij uitstraalde. Ik had het geluk dat ik 8 jaar nauw met hem samen mocht werken.
Twan was niet zomaar een baas, Twan was een opperbaas.

Hij was kapitein en stuurman tegelijk. Of dat nu op de zaak was of tijdens de zeilvakanties die hij samen met Adele en de kinderen maakte. In het begin op het IJsselmeer en later in Griekenland met een catamara, zeilend van eiland naar eiland. Hij genoot en had ook altijd al de volgende tocht geboekt nog voor ze op de terugweg waren. Dit jaar echter besloot hij dat het genoeg geweest was. Het werd veel te druk rond de eilanden en er zou vast wel weer iets anders voor in de plaats komen. Het mocht niet zo zijn.

Net nu hij besloten had om het rustiger aan te gaan doen werd hij wreed uit ons midden weggerukt.

Troeës

Wie vöal wöad kan me nog zage
wen d’r zin  d’rneëver jeet,
wen me sjtoksjtief, wie jesjlage
wie an eëd jeneëld sjteet.

Wie kan me nog wermde bringe
wen ’t hats  wie ies zoeë kaod,
woa kan me nog  troeës da vinge
weë wees hei da noen nog road?

Oane leed jieët ’t jee leëve
oane troane  jinne laach,
döks zouw me alles wille jeëve
um tse endere deë inne daag,


Adieë Twan, oane ’t tse wisse hast doe  dieng letste rees jemaat

St Ursula

Tijdens het leeghalen van ons ouderlijk huis kwamen ze boven water. Een paar handwerkjes, waaronder een gebreid onooglijk lapje waarmee blijkbaar het toepassen van verschillende technieken werd geoefend. Een briefje met mijn naam en verder de vermelding dat de lengte goed was, zat aan de bovenkant vastgenaaid. De rest verwaarloosbaar. Een geborduurd stukje stof, zo’n zelfde briefje met mijn naam maar verder niets, commentaar blijkbaar overbodig. Duidelijk iets van mijn hand. Een schriftje met tekeningen, 6+ het hoogst haalbare.

Wat ik voor een leerling was, daar is verder niets meer over terug te vinden. Geen rapportjes, geen toetsresultaten. Als ze al bewaard werden. Misschien haalden ze het einde van de zomer niet eens. Opgeruimd aan het begin van het nieuwe schooljaar. Schone lei.
In mijn herinnering zijn nog flarden uit mijn schooltijd terug te vinden. Het schoolplein met de enorme kastanjeboom. Het gebouwtje waar de toiletten te vinden waren. Onaangename geur en ijskoud in de winter. De grote hoge klassen met de oude houten lessenaartjes die voorzien waren van een inktpot en een ruimte waarin je schriftjes, de kroontjespen en je leesboekjes lagen, opgeborgen achter een klep. De stilte.

Haalde ik goede cijfers? Ik weet het niet meer. Zat ik aan het raam, de buitenwereld aantrekkelijk dichtbij? Was ik leergierig of wist ik toen al dat er meer te leren viel buiten de 4 muren van de strenge katholieke school, waar onderscheid gemaakt werd tussen de dochters van de notabelen en de rest. Een paar foto’s uit die tijd,  lachebek maar soms een wat bedachtzame blik. Dromer,verslinder van boeken en mezelf daar dan in verliezend.

Op weg naar volwassenheid liet ik St. Ursula en de nonnen ver achter mij. Het heeft blijkbaar weinig indruk gemaakt.

 

Va ós

img_9329

De plaatsj woa vier kanne jenisse
va rouw en prechtiege natoer,
doa wil me nog ummer de poats va sjlisse
en verjage van ’t land d’r boer.

Iech han jee jood, jing kapitale,
bin riech jenóg mit wat iech han,
wil evvel nit de rechnoeng betsale
vuur wat noeëts mieë tseruk jedrieënd weëde kan.

Rolduc sjteet nit  óp nommer 1,
Ejeloob is woa ’t hei um jeet.
Wienieë  kómme vier noen endlieg ins bijenee
en sjtoppe vuurjód dis jekheet?

Iech los miech d’r i-jank nit verbeie
noa wat al ieëwieg is van ós.
Iech kan uuch noen al profetseie
dat iech miech nit an zie duie los.

Joedas

Doa woa rejeert ’t jroeëse jeld ,
doa vingt me jee jeluk
hat miene pap miech oeëts vertseld
en doa dink iech hu aa tseruk.

Noa boese weëd sjun weer jeheld,
evvel dat maat ja nuus oes,
went hingerliestiegheet óp ’t spieëlveld tselt
maat alling d’r duvel ing voes.

Went ’t ‘poekele’ d’r deens oesmaat,
dan is ’t flot jedoa,
dan hat ierliegheet ’t aafjelaad,
bliet alling d’r jatse jesjmak besjtoa.

Went d’r verluzer zich jewinner waant
en d’r jewinner sjteet an zie,
dan wits te dat vertrouwe weëd jesjaad,
dat veuls te an de prie.

Aaf en tsauw

Joep

Aaf en tsouw kómme wöad in miech óp
en vang iech aa tse sjrieve.
’t Rammelt da in miene kop
den sjrievere die blieve.

Nit ummer kunt jet sjuns op papier
en kuet iech miech ing kleëve.
Dan veul iech miech inge ‘sjtomme bier’
en han iech domme kal jesjreëve.

Zoeë noen en da, da weëd ‘t jet,
broech iech miech nit tse sjame.
Dan vluugt oes mieng heng a nui koeplet
en klinkt ’t jód tsesame.

Iech bin da sjtoots, han werm jet jelierd
evvel dan bin iech nog nit doa.
Pas went d’r Joep ziene zeëje draa jieët
darf ’t op facebook sjtoa.

Marloes

Mieng hemet

markt

Woa bis ’t naats e lempsje brent
en me ziech de dagestsiet deet jeëve
Woa me bauw alle noabere kent
Doa mos me wille leëve,

De sjtraose, de hoezer, ’t lank drummerum
mit alle jewunde bekank,
erbónge mit lu en nit angesjerum,
jeluk en verdrós hank i hank

Woa zieng plaatsj hat jidder jek
in wieëtsjaf en óp d’r maat
woa me rauwele ken bis dat ‘t vrekt
evvel óch mitee weëd jelaad.

Zoeng plaatjs dat is mieng hemetsjtad
mie dörp, ós Kirchroa,
hei woa me moelt nog Kirchröadsj plat
iech noeëts mieë voet wil joa

Marloes

’t Lank

IMG_E7874

Óp en aaf in reëte bane
d’r trekker durch de eëd hin sjniet,
e hoebelt uvver alle lane
sjnakke rije hinger ziech lieët.

‘t Veld bauw dreume kan d’r boer,
hat ‘t lank in ziene kop,
wees woa de löcher ligke óp de loer
en woa e  maache mós d’r sjtop.

Lanksaam de eëd ziech ópmaache deet
an zie eng d’r zommer kunt,
kaal ‘t jruetste deel van ’t veld noen sjteet,
alling an zie nog jet oare sjtunt.

Wat zal ‘t jeëve went ‘t vrugjoar kunt,
sjtunt de velder dan alwerm in blui?
Vuur d’r winkter hei de  karoeëte sjtunt,
d’r boer bliet zieëne,  jiddere sezóng ópnui.

Marloes